دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 55 2 2025 02 19 Resistance in Selected Bread Wheat Lines from the National Plant Gene Bank of Iran to Wheat Leaf Rust Disease of Iran South Warm Climate مقاومت لاین‌های منتخب گندم نان بانک ژن گیاهی ملی ایران نسبت به بیماری زنگ برگ گندم در اقلیم گرم جنوب ایران 185 207 101666 10.22059/ijpps.2025.389337.1007071 FA سیمین طاهری اردستانی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج حسین صارمی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران احمد عباسی مقدم بخش تحقیقات ژنتیک وبانک ژن گیاهی ملی ایران، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران 0000-0001-5984-6455 محمد رضا بی همتا گروه زراعت و اصلاح نباتات ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران سیدطه دادرضائی بخش تحقیقات غلات، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Journal Article 2025 02 02 Approximately 21% of the annual global wheat yield is lost due to biotic stresses. Wheat leaf rust, a disease caused by <em>Puccinia triticina</em>, poses a significant threat to wheat production in most growing regions. A cost-effective and sustainable approach to managing this disease is the development of resistant cultivars. Genetic resources stored in gene banks are critical reservoirs of resistance genes against biotic stresses. In this study, 100 lines from the Iranian bread wheat germplasm collection, in conjunction with ten commonly cultivated varieties and two susceptible controls, Bolani and Morocco, were evaluated for resistance to leaf rust at both seedling and adult plant stages. Greenhouse experiments were conducted in the genetic department and the National Plant Gene Bank of Iran, SPII, using purified isolate Dez01 from Dezful in a randomized block design, while field trials were performed at the Safi-Abad research station in Dezful using an augmented design. The most susceptible cultivars exhibited the highest infection levels, with field disease severity of 100 and a greenhouse infection type of 4. Among the evaluated samples, 44 accessions and cultivars exhibited resistance in both greenhouse and field conditions. Additionally, 33 accessions were susceptible in the greenhouse but resistant in the field, suggesting the presence of adult plant resistance (APR) genes. The presence of resistance at both seedling and adult plant stages indicates the existence of different resistance genes within the Iranian bread wheat germplasm. These findings underscore the potential of utilizing these genetic resources for further research and breeding programs aimed at developing durable resistance to wheat leaf rust<em>.</em> تنش‌های زیستی سالانه 21 درصد کاهش عملکرد گندم را در مقیاس جهانی به خود اختصاص می‌دهند. بیماری زنگ برگ گندم در اکثر مناطق کشت این محصول را تهدید می‌کند. تولید ارقام مقاوم یکی از مقرون به صرفه ترین راه‌های مدیریت این بیماری می‌باشد. استفاده از منابع ژنتیکی بعنوان ذخایر غنی از ژن‌های موثر در برابر تنش‌های زیستی می‌باشد. در این تحقیق صد لاین از بین نمونه‌های ژنتیکی  نان ایران همراه با ده رقم  تجاری و دو رقم حساس بولانی و موروکو جهت ارزیابی‌های گلخانه‌ای و مزرعه‌ای انتخاب شدند. ارزیابی‌ها در گلخانه بخش ژنتیک و بانک ژن گیاهی ملی ایران  با استفاده از جدایه خالص شده دیز 01 منطقه دزفول در قالب طرح بلوک کامل تصادفی و در مزرعه صفی آباد دزفول تحت قالب آزمایش آگمنت انجام گرفت. ارقام حساس در مزرعه شدت آلودگی 100 و در گلخانه  تیپ آلودگی 4 را نشان دادند. در این بررسی44 نمونه ژنتیکی و رقم درگلخانه و مزرعه عکس العمل مقاومت و مقاومت نسبی نشان دادند. مقدار 33 نمونه ژنتیکی و رقم در گلخانه حساسیت و در مزرعه عکس العمل مقاومت و مقاومت نسبی نشان دادند. مقاومت در مرحله گیاهچه و گیاه کامل نشان دهنده وجود انواع ژن‌های مقاومت در نمونه‌های ژنتیکی گندم نان ایران می باشد. استفاده از این نمونه‌های ژنتیکی جهت بررسی‌های بعدی برای استفاده در برنامه‌های به زراعی توصیه می‌گردد.. https://ijpps.ut.ac.ir/article_101666_5770c1db96c3fb39eba47bf18caae21a.pdf