دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 31 Investigating the resistance to Fusarium head blight (FHB) among elite wheat genotypes from the South warm and dry zone of Iran مقاومت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله در بین ژنوتیپ‌های گندم امیدبخش اقلیم گرم و خشک جنوب کشور 381 401 106103 10.22059/ijpps.2026.409761.1007102 FA علی ملیحی پور بخش تحقیقات غلات، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران محمدعلی دهقان مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران کمال شهبازی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، پارس آباد، ایران Journal Article 2025 12 19 Fusarium head blight (FHB), caused mainly by <em>Fusarium graminearum</em>, is one of the most destructive diseases of wheat in the North warm and humid climate in Iran. The disease may also become important in the South warm and dry climate if weather conditions are conducive for the disease. In this study, 28 elite wheat genotypes from the South warm and dry climate were investigated in order to identifying and selecting resistant genotypes in a randomized complete block design under field conditions in two locations of Araghi-Mahalleh (Gorgan) and Moghan (Parsabad) agricultural research stations and in the greenhouse. Combined analysis of variance of several datasets including disease incidence, severity, and index and Fusarium-damaged kernels (FDK) from the field showed significant differences among the genotypes. Simple analysis of variance of data of disease progress within the inoculated spikes in the greenhouse also showed significant differences among the genotypes. This study showed that seven lines including S-93-25, S-93-23, S-93-12, S-93-24, S-93-27, S-93-10, and S-93-13, having an average rank of 3.8 to 8.3 from different variables of the disease collected from the field and greenhouse, had higher resistance to FHB. Three lines of S-93-17, S-93-11, and S-93-15 were stand in the next places. According to these data and other data collected from the South warm and dry breeding program, the line S-93-15 was denominated as the new wheat cultivar “Sahar” for cultivation in this zone. The other lines mentioned above may also be relevant candidates for replacement with older cultivars. بیماری بلایت فوزاریومی سنبله، عمدتاً ناشی از قارچ<em>Fusarium graminearum </em>، از مهم­ترین بیماری­های گندم در اقلیم گرم و مرطوب در ایران است. این بیماری در شرایط جوی مناسب برای بیماری، در اقلیم گرم و خشک جنوب نیز اهمیت پیدا می‌کند. در تحقیق حاضر، 28 ژنوتیپ امیدبخش اقلیم گرم و خشک جنوب با هدف شناسایی و گزینش ژنوتیپ‌های مقاوم به بیماری، در ایستگاه‌های تحقیقات کشاورزی عراقی محله (گرگان) و مغان (پارس آباد) و نیز در شرایط گلخانه (کرج) در قالب طرح آزمایشی بلوک­های کامل تصادفی مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب داده­های مربوط به میزان وقوع، شدت و شاخص بیماری و میزان آلودگی دانه به‌دست آمده از مزرعه نشان داد که برای هر چهار صفت مذکور تفاوت معنی­داری بین ژنوتیپ‌های آزمایشی وجود دارد. تجزیه واریانس ساده داده­های مربوط به میزان پیشرفت بیماری در سنبله در شرایط گلخانه نیز تفاوت معنی­داری بین این ژنوتیپ‌ها نشان داد. بررسی حاضر نشان داد که هفت لاین S-93-25، S-93-23، S-93-12، S-93-24، S-93-27، S-93-10 و S-93-13 با کسب میانگین رتبه­های 8/3 تا 3/8، به‌دست آمده از متغیرهای مختلف بیماری در مزرعه و گلخانه، در مقایسه با سایر ژنوتیپ‌ها از مقاومت بالاتری برخوردارند. سه لاین S-93-17، S-93-11 و S-93-15 نیز در جایگاه‌های بعدی قرار داشتند. با توجه به نتایج حاضر و سایر نتایج به‌دست آمده در برنامه به‌نژادی گرم و خشک، لاین S-93-15 با نام سحر جهت کشت در این اقلیم معرفی شده است. سایر لاین‌های گفته شده در بالا نیز نامزدهای مناسبی برای جایگزینی با رقم‌های قدیمی­تر در این اقلیم می‌باشند.  https://ijpps.ut.ac.ir/article_106103_696197aa6f38fd01a62267a47325e6a3.pdf