دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 22 Biodiversity of short-horned grasshoppers (Orthoptera: Acrididae) in the northern and southern slopes of the Jaghatai mountain range, Khorasan Razavi province, Iran تنوع زیستی ملخ‌های شاخک کوتاه (Orthoptera: Acrididae) در دامنه شمالی و جنوبی رشته کوه جغتای استان خراسان رضوی، ایران 301 317 106225 10.22059/ijpps.2026.410747.1007115 FA تارا پورمتین دانشکده زیست شناسی و مرکز قطب تبارزایی موجودات زنده، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران،تهران، ایران مرجان سیدی دانشکده زیست شناسی و مرکز قطب تبارزایی موجودات زنده، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران،تهران، ایران. مسعود حکیمی تبار گروه باغبانی و حفاظت نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. نجمه کیانی دانشکده زیست شناسی و مرکز قطب تبارزایی موجودات زنده، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران،تهران، ایران. مهدی ترک موزه جانورشناسی استاد جلال افشار ، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2026 02 15 This study investigates the biodiversity and abundance of short-horned grasshoppers (Orthoptera: Acrididae) in relation to slope aspect and altitude in the Jaghatai mountain range, Khorasan Razavi province, northeastern Iran. Sampling was conducted during summer and autumn over two consecutive years (2021-2022) on the northern and southern slopes. On each slope, two sampling sites were selected at altitudes of 900 m and 1500 m. Sampling was carried out using insect nets along two transects (one transect in the northern slope and one transect in the southern slope) from the four designated stations. Specimens were preserved in Falcon tubes containing 75% ethanol, mounted using standard entomological technique, and identified to species level using valid taxonomic keys. Biodiversity was assessed using the Shannon-Wiener diversity index (H′), Margalef richness index (R), and Pielou evenness index (J′). Statistical analyses were performed using SPSS software, and t-test was employed to examine significant differences. A total of 19 species of short-horned grasshoppers were collected and examined in this study. The Shannon-Wiener diversity index showed no significant difference between the two slopes (p-value = 0.2). Comparing different altitudes, the highest Shannon-Wiener diversity was observed at 1500 m altitude in both northern and southern slopes. Margalef richness index was higher in the southern slope (2.66) compared to the northern slope (2.21), while Pielou evenness index was higher in the northern slope (0.98) than in the southern slope (0.8). Regarding altitudinal comparison, the highest species richness was observed at 1500 m altitude (1.83), and the highest evenness was observed at 900 m altitude in the northern slope (0.9) and at 1500 m altitude in the southern slope (0.8). These findings demonstrate that slope aspect and altitude significantly influence the structure of grasshopper communities. The results provide baseline data for ecological monitoring and conservation planning in montane rangelands of northeastern Iran. به­منظور بررسی تنوع زیستی و فراوانی گونه های ملخ­های شاخک کوتاه خانواده Acrididae، نمونه برداری­های منظمی طی فصل­های تابستان و پاییز در دو سال پیاپی 1401-1400 از دو دامنه شمالی و جنوبی رشته­کوه جغتای واقع در استان خراسان رضوی صورت گرفت. در هر دامنه، شمالی و جنوبی رشته کوه جغتای، دو ایستگاه ( یک ایستگاه در ارتفاع 1500 متر و یک ایستگاه در ارتفاع 900 متر) انتخاب شد. نمونه­برداری­ها با استفاده از تورحشره­گیری از چهار ایستگاه مشخص شده بر روی دو ترانسکت ( یک ترانسکت در دامنه شمالی و یک ترانسکت در دامنه جنوبی) انجام شد.  نمونه­ها در لوله فالکون­های حاوی الکل 75 درصد به آزمایشگاه منتقل و سپس اتاله شدند. پس از شناسایی ملخ­ها با کلیدهای شناسایی معتبر، تنوع­زیستی گونه­ها با شاخص­های تنوع شانون- واینر، غنای مارگالف و یکنواختی پیلو محاسبه و آنالیزها با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد. برای بررسی معنا داری از تست <em>t</em> استفاده شد. درمجموع در این پژوهش 19 گونه ملخ شاخک کوتاه جمع‌آوری و مورد بررسی قرار گرفت. مقدار شاخص شانون-واینر بین دو دامنه رشته­کوه اختلاف معنی‌داری را نشان نداد ) 2/0= (p-value. در مقایسه ارتفاع‌های مختلف، بیشترین تنوع شانون- واینر در ارتفاع  1500 متری در هر دو دامنه شمالی و جنوبی مشاهده شد. شاخص مارگالف در دامنه جنوبی (66/2) بیشتر از دامنه شمالی (21/2) بود؛ ولی شاخص یکنواختی پیلو در دامنه شمالی (98/0) بیشتر از دامنه جنوبی (8/0) بود. در مقایسه ارتفاع های مختلف، بیشترین غنای گونه­ای در ارتفاع 1500 متری (83/1) و بیشترین یکنواختی در ارتفاع 900 متری دامنه شمالی (9/0) و ارتفاع 1500 متری دامنه جنوبی (8/0) مشاهده شد. پژوهش حاضر، وجود تفاوت در شاخص های تنوع زیستی مرتبط با ویژگی‌های زیست‌محیطی دامنه‌ها و ارتفاع های مختلف را نشان می دهد که می‌توان از نتایج حاضر، برای پایش اکوسیستم‌ها و برنامه‌ریزی مدیریت حفاظتی ملخ‌ها در منطقه مورد بررسی، استفاده کرد.  https://ijpps.ut.ac.ir/article_106225_2916731c92578804534217deb63570ff.pdf