دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 22 The role of familiarity in intragroup relationships and foraging behavior of the predatory mites Amblyseius swirskii and Neoseiulus californicus (Acari: Phytoseiidae) نقش آشنایی در روابط درون‌گروهی و رفتار کاوشگری کنه‌های شکارگر Amblyseius swirskii و Neoseiulus californicus (Acari: Phytoseiidae) 215 231 105025 10.22059/ijpps.2025.404155.1007095 FA پریسا جلیلی زنوزی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج،ایران آزاده زاهدی گلپایگانی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران علیرضا صبوری گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران نوید صحت نیاکی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران هلن محمدی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2025 10 22 In this study, we investigated the effect of familiarity on foraging behaviour of the predatory mites, Amblyseius swirskii and Neoseiulus californicus. The Predators were reared on the bean plants infested with two spotted spider mites. First the predators passed the same aging process. Each group was contained from 3 trios included two protonymps and a larva, colored to be easily recognized. Analysis were performed through F test in SPSS 25. grouping behaviour was tested. The results showed a significant difference between the paired distances (familiar protonymph, protonymph), (unfamiliar protonymph, protonymph), (familiar protonymph, larva), (unfamiliar protonymph, larva) and (unfamiliar larva, larva) in the 5th, 35th and 120th minutes of experiment. The paired distances of protonymphs and larvae were compared at the 5th, 35th and 120th minutes of experiment and we found an increase for the familiar protonymphs which was the least at the 120th minute. The same trend was observed for the unfamiliar protonymphs. Comparing the paired unfamiliar nymphs, we found that the interidividual distances were decreased at the 120th comparing with that at the 5th minutes of experiment. Comparing the paired protonymph and larvae distances in either familiar or unfamiliar patterns, we found the individual distances decreased in a slowly manner in the latter one till the 120th minute of the experiment. The paired distances of unfamiliar larvae showed no significant difference even when the data was compared between the 5th and 120 th minutes of experiment. Comparing the mean length of dorsal shield, we found a significant bigger shield in familiar A. swirskii rather that the unfamiliar ones. در این پژوهش، نقش آشنایی اجتماعی در روابط درون‌گروهی، الگوی فاصله‌گذاری، و کارایی رفتاری دو کنه شکارگرAmblyseius swirskii Athias- Henriot و Neoseiulus californicus McGregor بررسی شد. هر دو گونه روی گیاه لوبیا و با استفاده از کنه تارتن دولکه‌ای (Tetranychus urticae Koch) به‌عنوان طعمه پرورش یافتند. آزمایش‌ها در شرایط کنترل‌شده انجام شدند. در آزمون نخست، اثر آشنایی در مراحل نابالغ N. californicusبر رفتار درون‌گروهی مورد ارزیابی قرار گرفت. پس از همسنسازی، هر گروه از سه Trio شامل دو پوره سن اول و یک لارو تشکیل شد که باهم آشنا و با Trio دیگر نا آشنا بودند و به منظور تشخیص رنگآمیزی شدند. تجزیه دادهها در آزمون F در نرمافزار SPSS25 نشان داد که آشنایی منجر به کاهش معنی‌دار فاصله بین افراد آشنا در مقایسه با افراد ناآشنا می‌شود و این تفاوت در بازه‌های زمانی ۵، ۳۵ و ۱۲۰ دقیقه حفظ شد. همچنین، در پوره‌های سن یک، فاصله بین افراد آشنا در طول زمان به‌طور پیوسته کاهش یافت، در حالی که در لاروها به دلیل تحرک پایین تفاوتی مشاهده نشد. در آزمون دوم، اثر آشنایی بر فاصله جفتی افراد، پراکنش پوسته‌های ریخته‌شده، میزان شکارگری و اندازه بدن در دو گونه شکارگر ارزیابی شد. فاصله بین افراد و پوسته‌ها در تمام مراحل رشدی در گروه‌های آشنا به‌طور معنی‌داری کمتر از ناآشناها بود، که بیانگر تمایل بیشتر به تجمع و تشکیل گروه است. همچنین، میزان شکارگری از تخم‌های T. urticae در گروه‌های آشنا در هر دو گونه افزایش معنی‌داری نشان داد. در مقایسه میانگین طول صفحه پشتی، تنها در A. swirskii تفاوت معنی‌داری مشاهده شد، به‌طوری‌که میانگین طول صفحه پشتی در افراد آشنا بیشتر از افراد ناآشنا بود. به‌طور کلی، نتایج نشان داد که آشنایی اجتماعی یکی از عوامل کلیدی در بهینه‌سازی تعاملات گروهی، کاهش فاصله فضایی، و افزایش کارایی تغذیه در کنه‌های شکارگر است. این پدیده می‌تواند از طریق کاهش هزینه‌های رفتاری و انرژی مصرفی در تعاملات درون‌گونه‌ای، به بهبود موفقیت بقا، رشد و شکارگری منجر شود. درک بهتر از نقش آشنایی در رفتارهای اجتماعی کنه‌های شکارگر می‌تواند در بهینه‌سازی برنامه‌های پرورش انبوه و استفاده مؤثرتر از آن‌ها در سامانه‌های کنترل زیستی کاربرد داشته باشد.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_105025_e084720f37e0f1b2e29d5b83e8d773b0.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 22 Biocontrol of cucumber Fusarium wilt using two endophytic fungi Fomes fomentarius and Coprinopsis urticicola مهار زیستی پژمردگی فوزاریومی خیار با استفاده از دو قارچ اندوفیت Coprinopsis urticicola و Fomes fomentarius 233 249 105610 10.22059/ijpps.2026.409931.1007108 FA جهانشیر امینی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران ظهراب گرگانی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران Journal Article 2026 01 22 Cucumber (Cucumis sativus L.) is cultivated in a larger area than other pumpkin plants and it is one of most important plants of the Cucurbitaceae family worldwide. Fusarium wilt disease of cucumber is one of the most important diseases of this crop which caused by Fusarium oxysporum f. sp. cucumerinum (FOC). The aim of this research is biological control of fusarium wilt disease of cucumber by using fungal endophytes such as Fomes fomentarius and Coprinopsis urticicola in laboratory, greenhouse and field conditions. The plant pathogenic fungal (FOC) was isolated from infected cucumber plants and was identified as Fusarium oxysporum f. sp. cucumerinum based on morphological characteristics and molecular phylogenetic analysis of the TEF and ITS genomic regions. Both isolates Fomes fomentarius and Coprinopsis urticicola had inhibitory effects on the development of FOC growth in vitro by dual-culture method with inhibition percentage ranging from 71.81% to 66.81%, respectively. Volatile antifungal effects were observed for Fomes fomentarius isolate with 66.21% inhibition, followed by the isolate Coprinopsis urticicola (61.33%). Both isolates of biocontrol fungi were able to reduce the disease severity by 76-88% and 76-82% in greenhouse and field conditions, respectively. In addition, the effect of the biocontrol isolates on the cucumber growth parameters such as the number of main stems, plant height (cm), root fresh and dry weight (gr) were recorded and the results were shown that the treated plants had a significant increase in growth and production compared to the control. خیار (Cucumis sativus L.) نسبت به گیاهـان دیگـر تیـره کـدوئیان در سـطح وسـیعتـری کشـت و از مهمترین سبزیجات در جهان محسوب میشود. بیماری پژمردگی فوزاریومی خیار به عنوان یکی از بیماری‌های مهم این محصول است و توسط قارچ Fusarium oxysporum f. sp. cucumerinum (FOC) ایجاد میگردد. هدف از انجام این تحقیق مهار زیستی بیماری پژمردگی فوزاریومی خیار با استفاده از اندوفیتهای قارچی Coprinopsis urticicola و Fomes fomentarius در شرایط آزمایشگاه، گلخانه و مزرعه است. قارچ عامل بیماری از بوته های گیاهان خیار آلوده جداسازی و بر اساس صفات ریخت شناسی و مولکولی با استفاده از نواحی ژنومیTEF و ITS شناسایی گردید. هر دو قارچ اندوفیت Fomes fomentarius و Coprinopsis urticola در روش کشت متقابل به میزان 71.81 و 66.81 درصد بترتیب از رشد پرگنه قارچ بیمارگر جلوگیری کردند. ترکیبات فرار ضد قارچی دو جدایه Fomes fomentarius به میزان 66.21 درصد و Coprinopsis urticola به مقدار 61.33 درصد از رشد پرگنه قارچ بیمارگر ممانعت کردند. دو جدایه قارچ اندوفیت شدت بیماری پژمردگی خیار را در شرایط گلخانه و مزرعه بترتیب به میزان 88-76 و 82-76 درصد در مقایسه با تیمار کنترل کاهش دادند. به علاوه هر دو جدایه اندوفیت شاخصهای رشد گیاه خیار را مثل تعداد ساقه های اصلی، ارتفاع گیاه و وزن تر و خشک ریشه گیاه را به میزان قابل توجهی در مقایسه با تیمار شاهد افزایش دادند.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_105610_229655bc4cfbe267134865671acd17de.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 22 Interaction between the native entomopathogenic nematode isolate Steinernema carpocapsae IRMoghan1 and the insecticide metaflumizone in the control of the tomato leafminer, Phthorimaea (=Tuta) absoluta (Lepidoptera: Gelechiidae) larvae برهم‌کنش بین جدایه بومی نماتد بیماری‌زای حشرات، Steinernema carpocapsae IRMoghan 1 و حشره‌کش متافلومیزن در کنترل لاروهای مینوز برگ گوجه فرنگی Phthorimaea (=Tuta) absoluta (Meyrick) (Lepidoptera: Gelechiidae) 251 265 106388 10.22059/ijpps.2026.411628.1007116 FA لاله ابراهیمی بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، تهران، ایران. عزیز شیخی گرجان بخش تحقیقات حشره شناسی موسسه گیاهپزشکی کشور، تهران، ایران Journal Article 2026 02 20 Chemical control is generally the primary strategy to reduce damage caused by the tomato leaf miner, Phthorimaea absoluta (Lepidoptera: Gelechiidae). However, the implementation of alternative control approaches is essential. In the present study, the efficacy of the native entomopathogenic nematode isolate Steinernema carpocapsae IRMoghan1, metaflumizone, and their combined application was evaluated against larvae of P. absoluta within leaf mines. In a separate experiment, the effect of the insecticide on nematode survival was also assessed. According to the results, application of metaflumizone at 1000 ppm (98.3%) and the nematode alone (95%) resulted in the highest larval mortality, whereas the lowest mortality (52.5%) was observed at 250 ppm of metaflumizone. The combined application resulted in 86.7% pest mortality. Interaction analyses indicated an antagonistic interaction between the nematode and metaflumizone. Based on the compatibility assay, 24.28% mortality of infective juveniles was recorded after 72 h of exposure to the insecticide. According to IOBC/WPRS classification criteria, metaflumizone was categorized as harmless (Class 1) and compatible with S. carpocapsae IRMoghan1. The high mortality observed in the nematode treatment demonstrates its capacity to function effectively as a cruiser-type forager and to infect host larvae within leaf mines. One possible explanation for the observed antagonistic interaction, despite the classification of metaflumizone as harmless and compatible, is the already high level of mortality caused by the nematode alone, which may have limited the additive or synergistic effects in the combined treatment. Nevertheless, the underlying causes of the reduced efficacy of the nematode in combination treatments warrant further investigation. کنترل شیمیایی معمولا روش اصلی برای کاهش خسارت مینوز برگ گوجه فرنگی Phthorimaea absoluta (Lepidoptera: Gelechiidae) است. با این حال، استفاده از روش‌های کنترل جایگزین ضروری می‌باشد. در این مطالعه، تاثیر جدایه بومی نماتد بیماری‌زای حشرات، Steinernema carpocapsae IRMoghan1، متافلومیزون و استفاده همزمان آنها علیه لاروهای P. absoluta داخل دالان لاروی برگ مورد ارزیابی قرار گرفت. در آزمایشی جداگانه تاثیر حشره‌کش روی زنده‌مانی نماتد بررسی شد. براساس نتایج، غلظت ۱۰۰۰ پی‌پی‌ام حشره‌کش به تنهایی (3/98 درصد) و نماتد به تنهایی (۹۵ درصد) بیشترین و غلظت‌ ۲۵۰ پی‌پی‌ام حشره‌کش (5/52 درصد)کمترین مرگ‌ومیر را ایجاد نمود. ترکیب نماتد و متافلومیزون ۸۵ درصد مرگ‌و‌میر آفت را در پی داشت که پارامترهای مورد ارزیابی نشان دهنده برهم‌کنش آنتاگونیستی بین نماتد و متافلومیزون بود. نتایج آزمایش سازگاری، مرگ‌ومیر 28/24 درصد لاروهای آلوده‌کننده نماتد با ۷۲ ساعت قرار گرفتن در معرض حشره‌کش را نشان داد. براساس گروه‌بندی IOBC/WPRS، متافلومیزون نسبت به این جدایه نماتد بی‌ضرر و سازگار بوده و در گروه یک قرار گرفت. درصد بالای مرگ‌ومیر در تیمار S. carpocapsae IRMoghan1 نشان دهنده توانایی این نماتد در عمل کردن به عنوان یک جستجوگر cruiser و آلوده کردن لاروهای حشره در داخل دالان لاروی است. یکی از دلایل برهم‌کنش آنتاگونیستی نماتد و متافلومیزون علیرغم قرار گرفتن این حشره‌کش در گروه بی‌ضرر و سازگار نسبت به این جدایه نماتد، درصد بالای مرگ و میر لاروهای آفت ناشی از نماتد به تنهایی است که پتانسیل مشاهده اثرات افزایشی و هم‌افزایی در تیمار ترکیبی را محدود کرده است. با این حال، دلایل کاهش کارایی نماتد نیازمند بررسی‌های بیشتر می‌باشد.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_106388_bf61cf674ccab62787d62c024847f285.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 22 Investigating the non-lethal effects of the bacterium Bacillus thuringiensis on the snail Achatina fulica بررسی اثرات غیرکشندگی باکتری Bacillus thuringiensis روی حلزون Achatina fulica 267 281 105864 10.22059/ijpps.2026.410597.1007114 FA نغم شیخ سلیمان گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران رضا طلایی حسنلویی گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران ابراهیم اسداغی گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2025 12 11 The snail Achatina fulica (Gastropoda, Achatinidae) is one of the most significant agricultural pests, characterized by its extensive distribution and broad host range among various plant species. The most common method for controlling this pest is the application of the chemical molluscicide metaldehyde. However, this approach has proven to be inefficient and environmentally harmful. Consequently, there is an urgent need to explore alternative methods, such as applying biological control agents. Bacillus thuringiensis (Bt) is a key microbial agent widely used for the control of insect pests, yet its potential for managing agricultural pest molluscs has not been extensively studied. In the present study, the effects of Bt prepared as a locally available commercial product, were evaluated against A. fulica using both direct and indirect (endophytic) approaches. Lettuce, as a preferred host plant for the snail, was cultivated in a greenhouse and used for snail feeding. For the preparation of Bt in its vegetative phase, nutrient agar (NA) was used. The endophytic potential of Bt was investigated using two methods: leaf spraying and root drenching of six-week-old lettuce plants with bacterial suspension at a concentration of 8.7 × 10⁸ CFU/mL. Data collected 10 days after inoculation indicated successful endophytic colonization exclusively through the leaf spray method, while leaves from plants treated via root irrigation did not harbor endophytic bacteria. The efficacy of Bt was assessed under some treatments, including immersion of lettuce leaves in bacterial spore-crystal suspension (5 × 10⁸ and 10⁹ CFU/mL), vegetative-phase bacterial suspension without crystals (5 × 10⁸ cells/mL), suspension of Xanthomonas translucens (control 1), and sterile distilled water (control 2). These treatments were applied to adult and non-adult snails of A. fulica. The results revealed no visible effects on adult snails under any treatment. However, non-adult snails treated with a concentration of 10⁹ CFU/mL exhibited a complete inhibition of lettuce feeding from the second day of treatment, persisting for 21 days. To confirm the presence of the bacterium in the gastrointestinal tract of non-adults that ceased feeding, the gut was aseptically dissected 14 and 22 days post-treatment. Suspensions obtained by homogenizing the gut in sterile distilled water were cultured on nutrient agar plates. After five days of incubation, the presence of Bt spores and crystals was confirmed. Molecular analysis using PCR and sequencing of the 16S rRNA gene further validated the bacterial identity through comparison with genetic databases. Although no direct mortality of A. fulica was observed, the cessation of feeding in immature stages for three weeks significantly reduced the damage caused by the snail. حلزون Achatina fulica (Gastropoda, Achatinidae) حلزون Achatina fulica (Gastropoda, Achatinidae)یکی از مهم‌ترین آفات کشاورزی با انتشار گسترده و دامنه میزبانی وسیع در گیاهان مختلف است. متداول‌ترین روش کنترل این‌گونه، استفاده از حلزون‌کش شیمیایی متالدئید است که اگرچه در کنترل جمعیت کارایی دارد اما اثرات منفی آن برای محیط ‌زیست قطعی است. بنابراین، جستجو برای شیوه‌های جایگزین مانند استفاده از عوامل کنترل بیولوژیک ضروری شده است. باکتری Bacillus thuringiensis (Bt) مهم‌ترین عامل میکروبی برای کنترل حشرات آفت است و برای استفاده از آن در کنترل نرم‌تنان زیان‌آور کشاورزی، به بررسی بیشتری نیاز هست. در پژوهش حاضر، اثر باکتری Bt تهیه شده به صورت فرآورده تجاری در داخل کشور، به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم (در حالت اندوفیت) روی حلزون A. fulica بررسی شد. کاهو به عنوان یک میزبان ترجیحی حلزون، در گلخانه کشت و برای تغذیه حلزون مورد استفاده قرار گرفت. برای دستیابی به باکتری در فاز رویشی، از کشت آن روی Nutrient Agar (NA) استفاده شد. پتانسیل اندوفیت شدن Bt با استفاده از روش پاشش روی برگ‌ها و روش آبیاری گیاهان 6 هفته‌ای کاهو از سوسپانسیون باکتری با غلظت معادل CFU/ml ۱۰8×7/8 ‌ ‏مورد مطالعه قرار گرفت. داده‌های حاصل از 10 روز بعد از تلقیح در خصوص اندوفیت شدن باکتری در برگ‌ها نشان داد که این فرایند فقط با روش پاشش موفق بوده و برگ‌های گیاهانی که با سوسپانسیون باکتریایی از طریق ریشه تیمار شده‌اند، فاقد باکتری اندوفیت است. تأثیر Bt در چند تیمار مختلف با غوطه‌وری برگ‌های کاهو درون سوسپانسیون اسپور-کریستال باکتری (در مقادیر CFU/ml 108× 5 و 109)، درون سوسپانسیون باکتری در فاز رویشی و بدون کریستال (cell/ml 108× 5)، سوسپانسیون باکتری Xanthomonas translucens (شاهد 1) و آب مقطر استریل (شاهد 2) روی افراد بالغ و نابالغ حلزون A. fulica مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که هیچ کدام از تیمارها روی افراد بالغ‌ حلزون‌ اثر قابل مشاهده ندارد اما افراد نابالغ حلزون تیمار شده با غلظت CFU/ml 109 از روز دوم تیمار به بعد و به مدت 21 روز هیچ تغذیه‌ای از برگ‌های کاهو نداشتند. برای تأیید وجود باکتری در دستگاه گوارشی افراد نابالغ که تغذیه را متوقف کرده بودند، در فواصل زمانی 14 و 22 روز پس از تیمار، لوله گوارشی از بدن آنها در شرایط استریل جدا شد. سوسپانسیون حاصل از همگن‌سازی در هاون چینی حاوی آب مقطر استریل، در ظروف پتری حاوی آگار غذایی کشت داده شد. پنج روز بعد از انکوباسیون، وجود اسپور و کریستال‌ Bt تأیید شد. همچنین، بررسی مولکولی وجود باکتری در دستگاه گوارشی با استفاده از PCR و توالی‌یابی ژن 16S rRNA انجام گرفت و هویت باکتری با مقایسه توالی در بانک‌های اطلاعاتی تأیید گردید. با این که مرگ این گونه حلزون با باکتری مورد استفاده، ثبت نشد اما توقف تغذیه مراحل نابالغ به مدت سه هفته، می‌تواند تاثیر بسزایی در کاهش خسارت حلزون داشته باشد.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_105864_c69d9cf7322518d335ad5a005c7d620a.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 22 Habitat modeling of the Moroccan locust using indices extracted from Landsat-8 satellite imagery (Case study: Gonbad-e Kavus) مدل‌سازی زیستگاه ملخ مراکشی با استفاده از شاخص‌های مستخرج از تصاویر ماهواره ای لندست 8 (مطالعه موردی: شهرستان گنبد کاووس) 283 299 106359 10.22059/ijpps.2026.405728.1007098 FA داریوش منصوری رضی گروه باغبانی و گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران مسعود حکیمی تبار گروه باغبانی و گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران روزبه موذن زاده گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران Journal Article 2025 11 23 The Moroccan locust (Dociostaurus maroccanus), as one of the native pests of Iran, is recognized for its migratory capability, population outbreaks, and severe damage to crops and rangelands. In this study, meteorological data (temperature, precipitation, and relative humidity), field-measured data (soil moisture and locust abundance), and indices derived from Landsat 8 satellite imagery (LST, TCI, OSAVI, and BSI) were used as input variables for a multilayer perceptron (MLP) neural network model to estimate locust abundance at the pixel scale. To this end, the dataset was randomly divided into training (70%) and testing (30%) subsets. Model performance was evaluated using the correlation coefficient (R) and the Nash–Sutcliffe efficiency (NSE). The results indicated that the input variables of the simulation model were appropriately selected and that the model structure was capable of simulating locust abundance with very high accuracy, such that NSE values of approximately 0.98 and 0.99 were obtained for the training and testing phases, respectively. Furthermore, the results showed that soil moisture exhibited the lowest correlation with measured locust abundance (R=0.9), while the TCI index showed the highest correlation (R=0.98). Overall, the findings of this study demonstrate that the combined use of field data and satellite-derived indices within machine learning frameworks can be highly effective for simulating the habitat of the Moroccan locust. The proposed approach enables large-scale and multi-temporal monitoring of Moroccan locust populations, given the availability of satellite imagery, thereby providing valuable support for experts and decision-makers in pest management and control planning. ملخ مراکشی (Dociostaurus maroccanus) به‌عنوان یکی از آفات بومی ایران با توانایی مهاجرت، طغیان‌های جمعیتی و خسارت‌های گسترده به محصولات زراعی و مراتع شناخته می‌شود. در این پژوهش از دادههای هواشناسی (دما، بارندگی و رطوبت نسبی)، دادههای زمینی اندازهگیری شده (رطوبت خاک و تعداد ملخ) و شاخصهای مستخرج از تصاویر ماهوارهای لندست 8 (LST, TCI, OSAVI, BSI) بعنوان ورودیهای مدل شبکه عصبی پرسپترون چند لایه (MLP) بمنظور برآورد تعداد ملخ در مقیاس پیکسل سایز استفاده شد. به همین منظور دادهها بصورت تصادفی به دو مجموعه آموزش (70 درصد) و تست (30 درصد) اختصاص یافتند. بمنظور ارزیابی نتایج از دو ضریب همبستگی (R) و ضریب نش ساتکلیف (NSE) استفاده شد. نتایج نشان داد که ورودیهای مدل شبیهساز بدرستی انتخاب شده (R=0.08) و ساختار مدل شبیهساز نیز بگونهای بوده که با دقت بسیار بالا توانسته تعداد ملخ را شبیهسازی نماید بنحوی که مقادیر NSE در دو مرحله آموزش و تست بترتیب در حدود 98/0 و 99/0 بدست آمده است. نتایج نشان داد که مقادیر رطوبت خاک با R=0.9 و مقادیر شاخص TCI با R=0.98 بترتیب کمترین و بیشترین ضریب همبستگی با تعداد ملخ اندازهگیری شده را داشتهاند. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که استفاده همزمان از دادههای زمینی و شاخصهای مستخرج از تصاویر ماهوارهای در قالب مدلهای ماشین لرنینگ میتواند در شبیهسازی زیستگاه ملخ مراکشی بسیار مفید واقع شود. روش پیشنهادی در تحقیق حاضر امکان پایش جمعیت ملخ مراکشی در سطوح وسیع و بازههای زمانی مختلف – با توجه به دسترس بودن تصاویر ماهوارهای- را برای متخصصین و تصمیم گیران مدیریتی فراهم میآورد.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_106359_278bec576eb39872a24653413c82595b.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 22 Biodiversity of short-horned grasshoppers (Orthoptera: Acrididae) in the northern and southern slopes of the Jaghatai mountain range, Khorasan Razavi province, Iran تنوع زیستی ملخ‌های شاخک کوتاه (Orthoptera: Acrididae) در دامنه شمالی و جنوبی رشته کوه جغتای استان خراسان رضوی، ایران 301 317 106225 10.22059/ijpps.2026.410747.1007115 FA تارا پورمتین دانشکده زیست شناسی و مرکز قطب تبارزایی موجودات زنده، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران،تهران، ایران مرجان سیدی دانشکده زیست شناسی و مرکز قطب تبارزایی موجودات زنده، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران،تهران، ایران. مسعود حکیمی تبار گروه باغبانی و حفاظت نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. نجمه کیانی دانشکده زیست شناسی و مرکز قطب تبارزایی موجودات زنده، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران،تهران، ایران. مهدی ترک موزه جانورشناسی استاد جلال افشار ، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2026 02 15 This study investigates the biodiversity and abundance of short-horned grasshoppers (Orthoptera: Acrididae) in relation to slope aspect and altitude in the Jaghatai mountain range, Khorasan Razavi province, northeastern Iran. Sampling was conducted during summer and autumn over two consecutive years (2021-2022) on the northern and southern slopes. On each slope, two sampling sites were selected at altitudes of 900 m and 1500 m. Sampling was carried out using insect nets along two transects (one transect in the northern slope and one transect in the southern slope) from the four designated stations. Specimens were preserved in Falcon tubes containing 75% ethanol, mounted using standard entomological technique, and identified to species level using valid taxonomic keys. Biodiversity was assessed using the Shannon-Wiener diversity index (H′), Margalef richness index (R), and Pielou evenness index (J′). Statistical analyses were performed using SPSS software, and t-test was employed to examine significant differences. A total of 19 species of short-horned grasshoppers were collected and examined in this study. The Shannon-Wiener diversity index showed no significant difference between the two slopes (p-value = 0.2). Comparing different altitudes, the highest Shannon-Wiener diversity was observed at 1500 m altitude in both northern and southern slopes. Margalef richness index was higher in the southern slope (2.66) compared to the northern slope (2.21), while Pielou evenness index was higher in the northern slope (0.98) than in the southern slope (0.8). Regarding altitudinal comparison, the highest species richness was observed at 1500 m altitude (1.83), and the highest evenness was observed at 900 m altitude in the northern slope (0.9) and at 1500 m altitude in the southern slope (0.8). These findings demonstrate that slope aspect and altitude significantly influence the structure of grasshopper communities. The results provide baseline data for ecological monitoring and conservation planning in montane rangelands of northeastern Iran. بهمنظور بررسی تنوع زیستی و فراوانی گونه های ملخهای شاخک کوتاه خانواده Acrididae، نمونه برداریهای منظمی طی فصلهای تابستان و پاییز در دو سال پیاپی 1401-1400 از دو دامنه شمالی و جنوبی رشتهکوه جغتای واقع در استان خراسان رضوی صورت گرفت. در هر دامنه، شمالی و جنوبی رشته کوه جغتای، دو ایستگاه ( یک ایستگاه در ارتفاع 1500 متر و یک ایستگاه در ارتفاع 900 متر) انتخاب شد. نمونهبرداریها با استفاده از تورحشرهگیری از چهار ایستگاه مشخص شده بر روی دو ترانسکت ( یک ترانسکت در دامنه شمالی و یک ترانسکت در دامنه جنوبی) انجام شد. نمونهها در لوله فالکونهای حاوی الکل 75 درصد به آزمایشگاه منتقل و سپس اتاله شدند. پس از شناسایی ملخها با کلیدهای شناسایی معتبر، تنوعزیستی گونهها با شاخصهای تنوع شانون- واینر، غنای مارگالف و یکنواختی پیلو محاسبه و آنالیزها با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد. برای بررسی معنا داری از تست t استفاده شد. درمجموع در این پژوهش 19 گونه ملخ شاخک کوتاه جمع‌آوری و مورد بررسی قرار گرفت. مقدار شاخص شانون-واینر بین دو دامنه رشتهکوه اختلاف معنی‌داری را نشان نداد ) 2/0= (p-value. در مقایسه ارتفاع‌های مختلف، بیشترین تنوع شانون- واینر در ارتفاع 1500 متری در هر دو دامنه شمالی و جنوبی مشاهده شد. شاخص مارگالف در دامنه جنوبی (66/2) بیشتر از دامنه شمالی (21/2) بود؛ ولی شاخص یکنواختی پیلو در دامنه شمالی (98/0) بیشتر از دامنه جنوبی (8/0) بود. در مقایسه ارتفاع های مختلف، بیشترین غنای گونهای در ارتفاع 1500 متری (83/1) و بیشترین یکنواختی در ارتفاع 900 متری دامنه شمالی (9/0) و ارتفاع 1500 متری دامنه جنوبی (8/0) مشاهده شد. پژوهش حاضر، وجود تفاوت در شاخص های تنوع زیستی مرتبط با ویژگی‌های زیست‌محیطی دامنه‌ها و ارتفاع های مختلف را نشان می دهد که می‌توان از نتایج حاضر، برای پایش اکوسیستم‌ها و برنامه‌ریزی مدیریت حفاظتی ملخ‌ها در منطقه مورد بررسی، استفاده کرد.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_106225_2916731c92578804534217deb63570ff.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 22 Biological control of Take-all disease of wheat using two fungal endophytes, Penicillium canescens and Penicillium hordei کنترل زیستی بیماری پاخوره گندم با استفاده از دو قارچ اندوفیت Penicillium canescens و Penicillium hordei 319 342 106104 10.22059/ijpps.2026.409466.1007101 FA معصومه غلامی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران جهانشیر امینی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران جعفر عبداله زاده گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران مراحم آشنگرف گروه علوم زیستی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران Journal Article 2026 01 12 In this study, two endophytic fungi isolate Ag1T5 and TB4L1 were isolated from Aegilops triuncialis and Triticum boeoticum, respectively. They were identified as Penicillium canescens Ag1T5 and Penicillium hordei TB4L1 based on phenotypic characteristics and molecular phylogenetic analysis of the calmodulin gene (Cam) sequences. Then, their abilities as potential biological control agents (BCAs) against Gaeumannomyces graminis var. tritici (Ggt) were evaluated in vitro and greenhouse conditions. In dual-culture method assay, isolates P. canescens Ag1T5 and P. hordei TB4L1 reduced Ggt growth by 52.65% and 70.69%, respectively. Antifungal effects of culture filtrates were observed for P. canescens with 38.11% inhibition, followed by the P. hordei (29.44%). Unlike, the volatile metabolites of selected endophytic fungi had low effect on growth of Ggt in vitro (2.07 to 10.33%). Fungal endophytes produced antifungal metabolites such as chitinase, cellulase, siderophore, protease and pectinase. Both isolates did not produce HCN and they were not able to phosphate solubilization. Furthermore, both isolates produced auxin (1.57-2.09 µg/mL) and gibberellin hormones (28.85-29.91 µg/mL), which significantly enhanced growth parameters of wheat plants. Disease severity of take-all were reduced by Ag1T5 with 83.57%, followed by TB4L1 (38.74%) in greenhouse conditions. In conclusion, both selected endophytic fungi were reduced disease severity of wheat take-all disease and were improved growth parameters of wheat plant under greenhouse conditions. Moreover, P. canescens Ag1T5 is good candidate, which might be useful in protection of wheat plant against take-all disease under field conditions. در این تحقیق، دو جدایه قارچ اندوفیت Ag1T5 و TB4L1 بترتیب از Aegilops triuncialis وTriticum boeoticum جداسازی گردید. بر اساس خصوصیات ریخت شناسی و توالی ناحیه کالمودولین (CaM) این دو جدایه به عنوان Penicillium canescens و Penicillium hordei شناسایی شدند. هر دو جدایه P. canescens و P. hordei رشد پرگنه قارچ بیمارگر را در روش کشت متقابل بترتیب به میزان 65/52 و 69/70 درصد کاهش دادند. همچنین ترکیبات غیر فرار (فیلتر شده) P. canescens و P. hordei رشد پرگنه قارچ بیمارگر را بترتیب به میزان 11/38 و 44/29 درصد کاهش دادند. برعکس، ترکیبات فرار این دو جدایه قارچ اندوفیت تاثیر قابل توجهی روی رشد پرگنه قارچ بیمارگر نداشتند (33/10 و 07/2 درصد). هر دو جدایه ترکیبات ضد قارچی مثل کتیناز، سلولاز، سیدروفور، پروتیناز و پکتیناز تولید کردند. هر دو جدایه قادر به تولید سیانید هیدروژن نبودند و توانایی حلالیت فسفات را نیز نداشتند. علاوه بر این، هر دو جدایه اندوفیت قارچی هورمون اکسین (57/1 تا 09/2 میکروگرم در میلیلیتر) و جیبرلین (85/28 تا 91/29 میکروگرم در میلیلیتر) تولید کردند که روی بهبود شاخص‌های رشد گیاه گندم تاثیر داشتند. شدت بیماری پاخوره گندم در شرایط گلخانه توسط دو جدایه P. canescens و P. hordei بترتیب به میزان 57/83 و 74/38 درصد کاهش یافت. هر دو جدایه قارچ اندوفیت انتخابی شدت بیماره پاخوره گندم را کاهش و شاخص‌های رشدی گندم را بصورت معنیداری افزایش دادند. بنابراین، جدایه P. canescens Ag1T5 به عتوان یک جایگزین خوب ممکن است در دفاع از گیاه گندم در مقابل بیماری پاخوره گندم در شرایط مزرعه موثر باشد.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_106104_14f2deb576d1a9264deb4fb40c7c47b7.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 22 Investigation of the Effect of Fusarium Basal Plate and Root Rot Disease on morphological indices of some edible onion genotypes (Allium cepa L.) بررسی تأثیر بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه و طبق بر شاخص‌های ریختی چند ژنوتیپ پیاز خوراکی (Allium cepa L.) 343 362 106389 10.22059/ijpps.2026.410377.1007113 FA منصوره حسینی کوپائی گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، موسسه آموزش عالی نقش جهان، اصفهان، ایران نرگس اشرفی گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران مهدی نصر اصفهانی بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، ایران 0000-0001-6753-147X شبنم عباسی گروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2026 02 01 The onion plant (Allium cepa L.), as one of the most strategic crops in the global food industry and the second most consumed vegetable after tomato, holds a significant position in agricultural economics. Due to its bioactive compounds such as flavonoids and phenolic compounds, it possesses extensive medicinal properties, including anti-diabetic, antimicrobial, and cardiovascular protective effects, in addition to its nutritional value. However, onion production faces serious biotic challenges, among which soil-borne diseases particularly basal rot caused by the fungus Fusarium represent the most critical threat to onion fields due to its long-term persistence in the soil and severe yield reduction. Given the limitations of chemical control, identifying resistant genotypes is the most sustainable strategy to address this crisis. Therefore, this research was designed to evaluate genetic diversity and identify genotypes tolerant to biotic stresses (specifically Fusarium) among Iranian landraces and commercial onion populations. To this end, ten genotypes comprising eight Iranian landraces and two international cultivars were investigated under both field and greenhouse conditions using a Randomized Complete Block Design (RCBD). Assessments were conducted based on changes in morphological indices and seed yield components in response to pathogen inoculation. Morphological evaluations revealed significant differences among cultivars regarding growth indices and resistance levels. Based on the findings, Fusarium infection led to a significant reduction in leaf number, leaf length, and stalk number in susceptible cultivars. Furthermore, correlation analyses demonstrated that morphological traits, such as leaf number and stalk length, have a direct relationship with seed yield and can serve as selection indices in breeding programs to introduce resistant and high-quality cultivars to farmers. Overall, the results of this study demonstrated that the response of indigenous landraces (such as 'Ghermez-e-Azarshahr') to the pathogen was more favorable compared to commercial cultivars, exhibiting higher stability in morphological indices. گیاه پیاز (Allium cepa L.)، به عنوان یکی از مهم‌ترین محصولات استراتژیک در صنایع غذایی جهان و دومین محصول پرمصرف صیفی پس از گوجه‌فرنگی، جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد کشاورزی دارد. این گیاه به دلیل دارا بودن ترکیبات زیست‌فعال نظیر فلاونوئیدها و ترکیبات فنولی، علاوه بر ارزش غذایی، دارای خواص دارویی گسترده از جمله اثرات ضددیابتی، ضد میکروبی و محافظت‌کننده از سیستم قلبی-عروقی است. با این حال، تولید این محصول با چالش‌های جدی زیستی روبروست که در میان آن‌ها، بیماری‌های خاک‌زاد به ویژه پوسیدگی ریشه و طبق ناشی از قارچ فوزاریوم، به دلیل ماندگاری طولانی در خاک و کاهش شدید عملکرد، جدی‌ترین تهدید برای مزارع پیاز محسوب می‌شود. با توجه به محدودیت‌های مبارزه شیمیایی، شناسایی ژنوتیپ‌های مقاوم پایدارترین راهکار مقابله با این بحران است. لذا این تحقیق با هدف ارزیابی تنوع ژنتیکی و شناسایی ارقام متحمل به تنش‌های زیستی (به‌ویژه فوزاریوم) در بین توده‌های بومی و تجاری پیاز طراحی گردید. در این راستا، ۱۰ ژنوتیپ شامل هشت توده بومی ایران و دو رقم خارجی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در شرایط مزرعه و گلخانه مورد بررسی قرار گرفتند. ارزیابی‌ها بر اساس تغییرات شاخص‌های مورفولوژیک و اجزای عملکرد بذر در پاسخ به مایه زنی پاتوژن انجام شد. نتایج ارزیابی‌های مورفولوژیک نشان‌دهنده تفاوت معنی‌دار میان ارقام از نظر شاخص‌های رشد و میزان مقاومت بود. بر اساس یافته‌ها، بیماری فوزاریوم منجر به کاهش معنی‌دار تعداد برگ، طول برگ و تعداد ساقه در ارقام حساس گردید. همچنین، تحلیل‌های همبستگی نشان داد که صفات مورفولوژیک نظیر تعداد برگ و طول ساقه با میزان عملکرد بذر رابطه مستقیم دارند و می‌توانند به عنوان شاخص‌های گزینش در برنامه‌های اصلاحی برای معرفی ارقام مقاوم و باکیفیت به کشاورزان مورد استفاده قرار گیرند. در مجموع، نتایج این تحقیق نشان داد که واکنش ارقام بومی (مانند قرمز آذرشهر) نسبت به ارقام تجاری در برابر پاتوژن مطلوب‌تر بوده و پایداری شاخص‌های مورفولوژیک در آن‌ها بالاتر است.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_106389_6e2dc786356be4cb1d595d1084a74187.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 31 The effect of savory oil on green mold disease of edible mushrooms (Agaricus bisporus) and increasing its yield and some quality characteristics اثر روغن مرزه بر کنترل بیماری کپک سبز قارچ خوراکی (Agaricus bisporus) و افزایش عملکرد و برخی خصوصیات کیفی آن 363 379 105801 10.22059/ijpps.2026.410315.1007112 FA مژده دوستی واحد تحقیق و توسعه شرکت راژ فدک مهرشهر، کرج ، ایران. مونا کاووسی گروه حشره‎شناسی و بیماری‎های گیاهی، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران. ایران آزاد عمرانی واحد تحقیق و توسعه شرکت دانش میوه خاورمیانه، کرج، ایران 0009-0001-3923-837X محمد سعید موحدی اصل واحد تحقیق و توسعه شرکت راژ فدک مهرشهر، کرج ، ایران فهیمه صالحی واحد تحقیق و توسعه شرکت دانش میوه خاورمیانه، کرج، ایران مرتضی رجبی دانش ‎آموخته دوره کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران میلاد بگری دانش ‎آموخته دوره کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. شایان محمدی دانش آموخته دوره کارشناسی ارشد علوم و مهندسی صنایع غذایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران مسعود احمدزاده گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران. ایران 0000-0003-2009-4131 Journal Article 2025 12 22 The button mushroom (Agaricus bisporus) is regarded as one of the most important protein-rich agricultural products and serves as a valuable source of essential amino acids, vitamins, and minerals. One of the major challenges in mushroom cultivation is the occurrence of green mold, which can cause substantial economic losses. Continuous application of chemical fungicides not only contributes to environmental contamination and poses risks to human health, but also leads to the development of resistance in pathogenic strains, thereby complicating disease management. In this study, the antifungal activity of savory oil, produced by the Danesh-Miveh Company, was evaluated against green mold of button mushroom under both laboratory and cultivation-room conditions. In addition, the effects of this compound on mushroom growth parameters, including yield, weight loss percentage, and firmness, were assessed. The results indicated that the concentration of 2000 ppm of savory oil exhibited the highest inhibitory effect on mold growth. The MIC and MFC values for this compound were determined to be 2000 ppm, while the EC₅₀ value was 1000 ppm. Moreover, bactericidal activity against Bacillus velezensis UTB96 was also observed at 2000 ppm. According to the findings, this compound did not exert any negative impact on mushroom performance. Therefore, savory oil can be considered an effective biological alternative to chemical pesticides for controlling green mold in mushroom cultivation, while also helping prevent environmental hazards and risks associated with human health. قارچ خوراکی دکمه‌ای (Agaricus bisporus) یکی از محصولات مهم پروتئینی و منبع عالی برای بعضی از اسیدهای آمینه، ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند. کپک سبز قارچ خوراکی یکی از مشکلات رایج در صنعت پرورش قارچ است که خسارات قابل توجهی به محصولات وارد می‌کند. استفاده مکرر از سموم شیمیایی علاوه بر ایجاد آلودگی محیط زیست و تهدید سلامت انسان، باعث ایجاد مقاومت در سویه‌های بیماریزا شده است که کنترل این بیماری‌ را دشوار می‌کند. در این پژوهش، فعالیت ضدقارچی روغن مرزه تولید شده توسط شرکت دانش میوه بر بیماری کپک سبز قارچ خوراکی در شرایط آزمایشگاه و سالن مورد بررسی قرار گرفت. همچنین اثر این ماده بر شاخص‌های رشدی قارچ خوراکی اعم از عملکرد، درصد کاهش وزن و سفتی مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که غلظت ۲۰0۰ پی‌پی‌ام روغن مرزه بیشترین میزان ممانعت از رشد کپک را به همراه داشت.MIC و MFC برای روغن مرزه 2000 پی‌پی‌ام و EC50 برای این ترکیب 1000 پی‌پی‌ام تعیین شد. علاوه بر آن، اثرات باکتری‌کشی علیه سویه Bacillus velezensis UTB96 نیز در غلظت 2000 پی‌پی‌ام مشاهده شد. همچنین طبق نتایج، این ترکیب اثر منفی بر عملکرد قارچ خوراکی نداشت. بنابراین، روغن مرزه به عنوان گزینه‌ زیستی مؤثر می‌تواند جایگزین مناسبی برای سموم شیمیایی در کنترل کپک سبز قارچ خوراکی باشد و از پیامدهای زیان‌بار زیست‌محیطی و تهدیدهای مرتبط با سلامت انسان جلوگیری کند.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_105801_5451fc8d40a87f119e365635d4b4a307.pdf

دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران دانش گیاهپزشکی ایران 2008-4781 56 2 2025 12 31 Investigating the resistance to Fusarium head blight (FHB) among elite wheat genotypes from the South warm and dry zone of Iran مقاومت به بیماری بلایت فوزاریومی سنبله در بین ژنوتیپ‌های گندم امیدبخش اقلیم گرم و خشک جنوب کشور 381 401 106103 10.22059/ijpps.2026.409761.1007102 FA علی ملیحی پور بخش تحقیقات غلات، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران محمدعلی دهقان مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران کمال شهبازی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، پارس آباد، ایران Journal Article 2025 12 19 Fusarium head blight (FHB), caused mainly by Fusarium graminearum, is one of the most destructive diseases of wheat in the North warm and humid climate in Iran. The disease may also become important in the South warm and dry climate if weather conditions are conducive for the disease. In this study, 28 elite wheat genotypes from the South warm and dry climate were investigated in order to identifying and selecting resistant genotypes in a randomized complete block design under field conditions in two locations of Araghi-Mahalleh (Gorgan) and Moghan (Parsabad) agricultural research stations and in the greenhouse. Combined analysis of variance of several datasets including disease incidence, severity, and index and Fusarium-damaged kernels (FDK) from the field showed significant differences among the genotypes. Simple analysis of variance of data of disease progress within the inoculated spikes in the greenhouse also showed significant differences among the genotypes. This study showed that seven lines including S-93-25, S-93-23, S-93-12, S-93-24, S-93-27, S-93-10, and S-93-13, having an average rank of 3.8 to 8.3 from different variables of the disease collected from the field and greenhouse, had higher resistance to FHB. Three lines of S-93-17, S-93-11, and S-93-15 were stand in the next places. According to these data and other data collected from the South warm and dry breeding program, the line S-93-15 was denominated as the new wheat cultivar “Sahar” for cultivation in this zone. The other lines mentioned above may also be relevant candidates for replacement with older cultivars. بیماری بلایت فوزاریومی سنبله، عمدتاً ناشی از قارچFusarium graminearum ، از مهمترین بیماریهای گندم در اقلیم گرم و مرطوب در ایران است. این بیماری در شرایط جوی مناسب برای بیماری، در اقلیم گرم و خشک جنوب نیز اهمیت پیدا می‌کند. در تحقیق حاضر، 28 ژنوتیپ امیدبخش اقلیم گرم و خشک جنوب با هدف شناسایی و گزینش ژنوتیپ‌های مقاوم به بیماری، در ایستگاه‌های تحقیقات کشاورزی عراقی محله (گرگان) و مغان (پارس آباد) و نیز در شرایط گلخانه (کرج) در قالب طرح آزمایشی بلوکهای کامل تصادفی مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب دادههای مربوط به میزان وقوع، شدت و شاخص بیماری و میزان آلودگی دانه به‌دست آمده از مزرعه نشان داد که برای هر چهار صفت مذکور تفاوت معنیداری بین ژنوتیپ‌های آزمایشی وجود دارد. تجزیه واریانس ساده دادههای مربوط به میزان پیشرفت بیماری در سنبله در شرایط گلخانه نیز تفاوت معنیداری بین این ژنوتیپ‌ها نشان داد. بررسی حاضر نشان داد که هفت لاین S-93-25، S-93-23، S-93-12، S-93-24، S-93-27، S-93-10 و S-93-13 با کسب میانگین رتبههای 8/3 تا 3/8، به‌دست آمده از متغیرهای مختلف بیماری در مزرعه و گلخانه، در مقایسه با سایر ژنوتیپ‌ها از مقاومت بالاتری برخوردارند. سه لاین S-93-17، S-93-11 و S-93-15 نیز در جایگاه‌های بعدی قرار داشتند. با توجه به نتایج حاضر و سایر نتایج به‌دست آمده در برنامه به‌نژادی گرم و خشک، لاین S-93-15 با نام سحر جهت کشت در این اقلیم معرفی شده است. سایر لاین‌های گفته شده در بالا نیز نامزدهای مناسبی برای جایگزینی با رقم‌های قدیمیتر در این اقلیم می‌باشند.

https://ijpps.ut.ac.ir/article_106103_696197aa6f38fd01a62267a47325e6a3.pdf