نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایرا
2
بخش تحقیقات جانورشناسی کشاورزی، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، تهران، ایران
3
بخش تحقیقات علوم زراعی-باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
4
گروه زراعت، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران
5
گروه باغبانی و گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
6
بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان
10.22059/ijpps.2026.408640.1007100
چکیده
پرندگان از عوامل خسارتزای مهم در مزارع کلزا هستند و هر ساله، بهویژه در مراحل ابتدایی رشد، آسیب قابل توجهی به بوتهها وارد میکنند. بیشترین خسارت در مرحلهی گیاهچههای دوبرگی تا پیش از ساقهدهی رخ میدهد. در ایران، چکاوک آسمانی بهعنوان مهمترین گونهی خسارتزا، بهدلیل رفتار مهاجرتی و تجمعی خود میتواند خسارت شدیدی در سطح مزرعه ایجاد کند. هدف این پژوهش، برآورد کمی شدت خسارت و ارزیابی ارتباط آن با اجزای عملکرد دانه کلزا در شرایط مزرعهای بود. این مطالعه بهصورت یک بررسی مشاهدهای مزرعهای در پاییز 1403 در سه مزرعه کلزای رقم هایولا 50 در شهرستان آق قلا که سابقه خسارت پرندگان داشتند، انجام شد. در هر مزرعه، پنج لکه خسارت دیده با بیش از 10 درصد خسارت شناسایی و با قطعات شاهد (مناطق با حداقل یا بدون خسارت قابل مشاهده) مقایسه شدند. در مجموع، 90 کوادرات یک متر مربعی در داخل لکههای خسارت دیده و قطعات شاهد ارزیابی شد و شاخصهای خسارت و اجزای عملکرد بر اساس یک پروتکل یکنواخت اندازه گیری گردید. عملکرد دانه بهعنوان متغیر پاسخ اصلی در مدل لحاظ شد. برای تحلیل دادهها از مدل خطی آمیخته (Linear Mixed Model) با برازش REML استفاده شد. وضعیت خسارت (شاهد در مقابل خسارت دیده) بهعنوان اثر ثابت و مزرعه و لکههای خسارت دیده (patches nested within field) بهعنوان اثرات تصادفی در مدل وارد شدند تا وابستگی فضایی بین کوادراتهای هر لکه و ناهمگنی بین مزارع کنترل شود. کمترین مساحت آسیب دیده در مزرعه کشت حفاظتی و بیشترین مساحت آسیب دیده در مزرعه تحت آبیاری بارانی مشاهده شد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Assessment of Eurasian Skylark (Alauda arvensis) Damage on Yield Performance of Rapeseed (cv. Hyola 50) across Three Farm Management Systems in Aq Qala County
نویسندگان [English]
-
mahboobeh sharifi
1
-
Abolghasem, Khaleghizadeh
2
-
Kamal, Payghamzadeh
3
-
,, Mohammad Mehdi Mirzaei
4
-
Daryoush Mansouri Razi
5
-
Fatemeh Sadat Hosseini,,
6
-
, Korosh Ghaderi,
6
1
Associate Professor of Plant Protection Research Department, Golestan Agricultural and Natural Resources Research Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gorgan, Iran.
2
Associate Professor Agricultural Zoology Research Department, Iranian Research Institute of Plant Protection, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran
3
Crop and horticultural science research department Golestan Agricultural and Natural Resources Research Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gorgan, Iran
4
PhD. Student of Agronomy, Faculty of Crop Sciences, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, iran and Promoter Conservation Agriculture
5
Master's degree graduate of agricultural entomology, Department of Plant Protection, College of Agriculture, Shahrood University of Technology, Shahrood,Iran.
6
Plant Protection Research Department, Golestan Agricultural and Natural Resources Research Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gorgan, Iran
چکیده [English]
Birds are among the most important vertebrate pest in rapeseed agroecosystems and annually cause substantial injury to crop stands, and due to its migratory and gregarious foraging behavior, it can generate considerable patchy damage at the field scale. Within each field, five damaged patches exhibiting more than 10% plant injury were identified and compared with paired reference areas showing minimal or no visible damage. In total, 90 one-square-meter quadrats were evaluated across damaged patches and reference areas, and damage indices together with yield components were quantified following a standardized sampling protocol. Grain yield was considered the primary response variable. Data were analyzed using a Linear Mixed Modelfitted by restricted maximum likelihood . Damage status (damaged vs. reference) was included as a fixed effect, whereas field identity and damaged patches nested within field were incorporated as random effects to account for spatial dependence among quadrats within the same patch and heterogeneity among fields. The smallest damaged area was observed in the conservation tillage field, whereas the largest damaged area occurred in the sprinkler-irrigated field. Results demonstrated a significant effect of damage status on grain yield . with damaged quadrats producing on average 141.289 ± 13.380 kg ha−1 lower yield than reference quadrats. These findings indicate that, within the framework of an observational field study, Eurasian skylark-associated injury was significantly associated with reduced rapeseed grain yield. However, differences observed among management were descriptive in nature and should not be interpreted as evidence of independent causal effects of tillage system or irrigation management.
کلیدواژهها [English]
-
bird damage
-
canola
-
conservation tillage
-
rainfed farming
-
skylark
)